Afgelopen dinsdag presenteert het onafhankelijke accountantsbureau BDO de jaarlijkse financiële benchmark. Scoorde Bergen op Zoom vier jaar geleden nog een krappe 5, inmiddels is het een 8 en over boekjaar 2025 zelfs een rapportcijfer 8,5. Onze wethouder Joost Pals vertelt erover in deze column.
Elk jaar legt BDO alle gemeenten in Nederlands langs de financiële lat. Hebben ze de boel op orde en hoe ziet het financiële toekomstbeeld eruit? Dat doen ze door te kijken naar de hoogte van de schulden, de solvabiliteit en zo nog een aantal indicatoren.
233 gemeenten hebben een tekort
Vier jaar geleden scoorde Bergen op Zoom nog een krappe 5. Inmiddels vertaalt het financiële herstel zich in een cijfer 8 over 2024 en zelfs een 8,5 over 2025. En dat terwijl de kaart die BDO van Nederland heeft gemaakt overwegend rood kleurt, want maar liefst 233 gemeenten laten tot 2029 tekorten zien. Bergen op Zoom heeft een net structureel overschot.
Het is ook interessant om te zien welke lijnen BDO uit al die gemeentelijke jaarrekeningen haalt. Zo blijft het voor alle gemeente een risico hoe de kosten voor de jeugdzorg zich ontwikkelen.
Jeugdzorg blijft risico
Vooral omdat het een zogeheten "open einde regeling" is. Dat wil zeggen dat het budget dat gemeenten vast staat, maar dat er slechts beperkte sturing mogelijk is op het gebruik van die voorzieningen. Ook heeft men vanuit Den Haag een "Hervormingsagenda Jeugd" opgesteld. Klinkt mooi maar die gaat gepaard met bezuinigingen op het budget. BDO stelt de terechte vraag of het gemeenten gaat lukken om dat allemaal te realiseren.
Algemene reserve
Wat me ook opviel, is dat ongeveer 35% van de gemeenten gebruik maakt van (waarschuwing: nu even wat jargon) het inzetten van het vrij besteedbare deel van de algemene reserve. Dat is een beetje lastig uitleggen, maar het komt erop naar dat gemeenten een deel van hun eigen vermogen (populair gezegd: hun spaarpot) mogen aanwenden om structurele tekorten op de uitgaven (exploitatie) te dekken.
Cijfers niet 'opleuken'
Dat is toegestaan, maar ik vind het nogal een paardenmiddel, want eigenlijk ben je dan toch wel op de pof aan het leven. Je dekt dan immers structurele kosten met incidenteel geld en schuift de problemen van nu door naar de toekomst. Dat 'opleuken' van de cijfers doen we in Bergen op Zoom dus niet. Ik vind het ook simpelweg niet eerlijk en het lost bovendien ook niks op.
Verbetering van stuurinformatie
Dan las ik nog een passage die mij uit het hart gegrepen is. Ook dat is misschien wat financieel-technisch, maar belangrijk voor Bergen op Zoom om in de komende raadsperiode mee door te gaan. Het staat in de aanbevelingen.
"Daarom adviseren wij gemeenten om naast de P&C cyclus een kortcyclische sturingswijze te hanteren waarin de voortgang en actualiteit van de doelen wordt geëvalueerd en bijgestuurd. De huidige planning-en-controlcyclus (P&C-cyclus) is namelijk niet wendbaar genoeg om tijdig te kunnen bijsturen: begrotingen worden ruim van tevoren vastgesteld en afwijkingen worden pas laat zichtbaar in rapportages. Daardoor ontstaat het risico dat gemeenten pas reageren wanneer de ruimte al sterk is ingeperkt."
Voor de financiën was prio 1 in de afgelopen jaren om de tekorten om te buigen. Dat is gelukt en Bergen op Zoom is weer financieel gezond. Ook hebben we al een begin gemaakt om de stuurinformatie te verbeteren. Maar dat is echt nog een onderwerp dat ook ná de verkiezingen doorgezet moet worden.
Joost Pals, 30 januari 2026
