Een deskundigencommissie bevestigt inmiddels: Den Haag verstrekt te weinig budget aan gemeenten voor het goed kunnen uitvoeren van de jeugdzorg. De vraag is wat het kabinet hiermee gaat doen. Onze wethouder Joost Pals (financiën) schrijft erover in deze column.
Al langere tijd is de ‘ Hervormingsagenda Jeugd’ een bijzonder discussiepunt. De rijksoverheid ziet deze agenda als dé oplossing voor de jeugdzorg, maar laat ondertussen gemeenten opdraaien voor onrealistische besparingen.
Inhoudelijk klinkt het allemaal mooi, die hervormingsagenda. Het gaat om het versterken van preventie, verminderen van bureaucratie. Om betere samenwerking tussen zorg, onderwijs en gemeenten. Wie kan daar nu tegen zijn?
Arbitrage door deskundigencommissie
Maar zoals vaker gaat het gepaard met een platte bezuiniging door Den Haag. Dat leidde al tot veel discussie tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Rijk. In 2024 is daarom een ‘deskundigencommissie’ aangesteld om een onafhankelijk en zwaarwegende advies te geven of de hervormingsagenda daadwerkelijk zou leiden tot verbeteringen en of de besparingsdoelstellingen wel realistisch waren. Een soort van arbitrage dus.
Advies zegt: inderdaad, te weinig budget
Dat advies is onlangs gekomen. Het rapport van de Deskundigencommissie bevestigt wat de gemeenten al langer zeiden: de financiële afspraken zijn simpelweg niet haalbaar.
Salomonsoordeel voor de tekorten in 2023 en 2024
In 2023 en 2024 kampen de gemeenten met tekorten van in totaal respectievelijk € 628 miljoen en € 828 miljoen op de jeugdzorg. De commissie adviseert dat Rijk en gemeenten deze verliezen 50/50 moeten delen, een soort Salomonsoordeel dus, maar dat betekent dat gemeenten alsnog honderden miljoenen uit de toch al krappe begrotingen moeten schrappen.
2025 en verder: stap in de goede richting
Het advies van de commissie om het financieel kader 2025-2028 aan te passen en reële besparingsdoelen te stellen, is een stap in de goede richting, maar de 50% korting loopt door. En het is bovendien nog maar helemaal de vraag wat de regering hiermee gaat doen. Eerder is weliswaar toegezegd dat er ‘iets’ met het advies zal worden gedaan, maar niet wát en ook niet hoe.
Wat gaat het kabinet doen?
De VNG heeft gelijk dat Den Haag het vollédige advies van de commissie moet overnemen. Het kabinet moet nu eindelijk kleur bekennen en structureel meer middelen vrijmaken voor gemeenten, in plaats van door blijven gaan met tijdelijke lapmiddelen.
Meer duidelijk bij ‘Voorjaarsnota’
Bij de zogenoemde ‘Voorjaarsnota’ (te verwachten in april of mei) zal duidelijk worden of de regering werkelijk bereid is om te doen wat de de deskundigencommissie adviseert. Belangrijk voor de gemeentelijke financiën, maar ook voor een toekomstbestendig jeugdzorgstelsel.
Joost Pals, 16 februari 2025
