Steeds meer kinderen krijgen hulp via de jeugdzorg, maar vaak ligt het echte probleem breder: bij de situatie thuis. Denk aan stress door geldzorgen, ruzie of psychische problemen bij ouders. Dan is het niet eerlijk en ook niet effectief om het kind een label te geven. Ons raadslid Antoinette Harteveld kaartte het aan in de raadsvergadering.
Lees hieronder wat er aan de hand is met de jeugdzorg en waarom Lokaal Realisme daar aandacht voor vraagt in de gemeenteraad.
Betoog
Vooropgesteld: elk kind dat hulp nodig heeft, moet kunnen rekenen op passende zorg. Maar we moeten ons wel afvragen of het beschikbare budget nu goed wordt besteed.
Grote beloften, maar praktijk laat wat anders zien
Toen de Jeugdwet in 2015 naar de gemeenten kwam, waren de beloften groot: zorg dichter bij het kind en gezin, maatwerk vanuit kennis van de lokale situatie, betere samenwerking via "één gezin, één plan, één regisseur", meer focus op preventie in plaats van zware zorg en vooral: normaliseren in plaats van medicaliseren. Maar wat zien we in de praktijk? Een sterke groei van het aantal hulpvragen, terwijl de beloofde verbeteringen vaak uitblijven.
Thuissituatie vaak oorzaak
Niet elk probleem van een kind is automatisch een stoornis of iets dat jeugdzorg moet oplossen. Onderzoek laat zien dat het probleem vaak ligt bij de situatie thuis — bij ouders met schulden, een vechtscheiding, of psychische problemen. Kinderen voelen dat haarfijn aan en gaan zich anders gedragen. Als we dan zorg inzetten op het kind, maar niets doen aan de thuissituatie, dan verandert er uiteindelijk te weinig. Dan komt het kind thuis en loopt het tegen dezelfde muren op.
Aanspreken op eigen verantwoordelijkheid
Het vraagt moed van een professional om dan te zeggen: "Niet het kind, maar u als ouder heeft hulp nodig. En daar kunnen wij u bij helpen, buiten de jeugdzorg om." We moeten die professionals steunen. Niet alles is jeugdzorg. Ouders mogen ook aangesproken worden op hun eigen verantwoordelijkheid. En als gemeente moeten we hen daarin niet altijd overnemen.
Als raad en college moeten we pal achter die keuzes staan, ook als dat soms leidt tot klachten of maatschappelijke kritiek. Het is juist onze taak om duidelijkheid en rugdekking te bieden. Een logische stap daarin is het scheiden van toegang en uitvoering, zodat de gemeente goed zicht houdt op wie welke hulp krijgt - en waarom.
Antoinette Harteveld, 26 juni 2025
