Door onze motie heeft de burgemeester bevestigd dat er meer capaciteit nodig is om overlast en onveiligheid goed aan te pakken. Vooral de problemen met verwarde personen vragen om steviger ingrijpen. Lokaal Realisme wil dat de gemeente alle wettelijke ruimte gebruikt om escalaties te voorkomen.
Door het initiatief van Lokaal Realisme komt er eindelijk meer aandacht voor veiligheid. Onze motie ‘Veiligheid op één’, die unaniem werd aangenomen, leidde nu tot een duidelijke rapportage van de burgemeester: er is meer capaciteit nodig om de openbare orde en veiligheid goed te handhaven. Lokaal Realisme ondersteunt dat volledig: veiligheid moet op orde gebracht worden.
Alle mogelijkheden benutten
Een belangrijk onderdeel daarvan is de toenemende overlast door verwarde personen. Dit is een ernstig probleem en het gevolg van landelijk beleid dat de veiligheid en de leefbaarheid onder druk zet. Hoewel de wet meer mogelijkheden biedt om in te grijpen, worden deze nu nog te weinig benut.
'Grensverkennend handelen'
Lokaal Realisme wil dat de gemeente deze mogelijkheden wél gebruikt. Daarom pleiten we voor ‘grensverkennend handelen’ met verplichte zorg: eerder en doortastender ingrijpen wanneer situaties dreigen te escaleren. Zo beschermen we in de eerste plaats omwonenden, maar helpen we ook de mensen die zelf in situaties verkeren die je niemand toewenst.
Onze fractievoorzitter Maarten van 't Hof brengt deze aanpak onder de aandacht van het college van B&W in onderstaande brief.
Brief
Aan het College van B & W
Postbus 35
4600 AA Bergen op Zoom
Bergen op Zoom, 7 maart 2026
Onderwerp: Benut de mogelijkheden van ‘grensverkennend handelen’ met verplichte zorg om zo overlast door verwarde personen tegen te gaan
Geacht college,
De overlast door verwarde personen en de impact daarvan op de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel is een zorgwekkende problematiek.
Veiligheid op één
In november nam Lokaal Realisme het initiatief met onze motie 'Veiligheid op één', die unaniem in de gemeenteraad is aangenomen. Daarmee vroegen we aan de burgemeester om inzichtelijk te maken waar de knelpunten zitten op het vlak van openbare orde en veiligheid. Om op die manier te komen tot een strategie om de veiligheid op orde te brengen. Goede stappen zijn gezet, maar een extra impuls is noodzakelijk.
Extra budget voor veiligheid
Eerder deze week verscheen die gevraagde rapportage. Een helder en goed onderbouwd stuk. We lezen daarin dat versterking van de aanpak van ondermijning en van toezicht en handhaving van de openbare orde inderdaad nodig is. Zelfs met een hoge prioritering.
Lokaal Realisme onderschrijft deze analyse. Het sluit ook aan op ons verkiezingsprogramma waarin we uitgebreid ingaan op het onderwerp Openbare Orde en Veiligheid en daarvoor 700.000 euro extra budget beschikbaar stellen.
Verwarde personen
In de rapportage is ook terecht aandacht voor de overlast door verwarde personen: een onderwerp waar Lokaal Realisme al vaker op heeft gewezen:
- Overlast verwarde personen: opvang is geen oplossing
- Leefbaarheid onder druk door stapeling van maatschappelijke functies
- Onveiligheid door Domus moet stoppen
Het aantal meldingen van deze overlast ligt in Bergen op Zoom structureel boven het landelijk gemiddelde. Het is ook een vorm van overlast die heel ingrijpend is voor het veiligheidsgevoel van onze inwoners.
Ambulantisering van de ggz
Maar het gaat zeker niet alleen om aantallen en om cijfers. De gebeurtenissen van afgelopen maandag bij de blauwe flat aan de Heiningen laten met grote afschuw zien waar dit toe kan leiden.
Het zijn de dieptrieste gevolgen van de landelijke politiek van ambulantisering van de ggz. Dus dat mensen met psychiatrische problemen vooral in de woonwijken worden gehuisvest. Deze mensen verkommeren - en zorgen bij buren voor overlast.
Leefbaarheid onder druk
Ook de situatie rond Domus, de problemen bij De Kade en de voortdurende stapeling van maatschappelijke functies in bepaalde wijken zorgen ervoor dat leefbaarheid onder druk staat en tasten het veiligheidsgevoel van onze inwoners aan.
Grensverkennend handelen
Tegelijk zien wij dat zorgverleners in andere gemeenten, zoals voorbeelden in Rotterdam, nog nét binnen de bestaande wetgeving (Wvggz en Wzd) de uiterste wettelijke ruimte benutten om sneller en effectiever in te grijpen wanneer de veiligheid, de gezondheid of de leefbaarheid voor de omgeving dat vereist.
Dit zogeheten ‘grensverkennend handelen’ blijft nét binnen de wet, maar gebruikt alle mogelijkheden en vooral ook alle interpretatieruimte die de wet biedt.
Complexe wetgeving
De Wvggz en Wzd zijn ingevoerd om verplichte en onvrijwillige zorg zorgvuldiger, transparanter en rechtsbeschermend te organiseren, maar in de praktijk blijken beide wetten complex en moeilijk toepasbaar. Evaluaties laten zien dat de overlap tussen beide wetten tot verwarring leidt en dat de doelstellingen, zoals het terugdringen van dwang en het versterken van cliëntregie, nog nauwelijks worden bereikt.
Tegelijkertijd worden zorgverleners geacht uiterst terughoudend en zorgvuldig te handelen. Hierdoor voelen professionals zich beperkt, onzeker en onvoldoende gesteund, wat leidt tot terughoudendheid in situaties waarin juist daadkrachtig of eerder ingrijpen mogelijk zou zijn.
Kansen door interpretatieruimte
Ondanks de complexiteit van de Wvggz en Wzd bieden beide wetten zorgverleners juist ook aanzienlijke interpretatieruimte, bijvoorbeeld bij de beoordeling van wat precies geldt als ernstig nadeel en bij het kiezen tussen verschillende vormen van verplichte zorg.
Die ruimte leidt in de praktijk tot verschillen in toepassing, maar schept tegelijkertijd kansen om binnen de wettelijke grenzen eerder, steviger en effectiever in te grijpen wanneer de veiligheid, gezondheid of leefbaarheid dat vereist.
Mogelijkheden nog onbenut
In gemeenten waar deze ruimte actief wordt benut, blijkt dat vastgelopen situaties sneller kunnen worden doorbroken en dat escalatie vaker wordt voorkomen. Toch blijft dit potentieel vaak onbenut, omdat zorgverleners zich door complexiteit, werkdruk en strikte toezichtkaders beperkt voelen in het volledig benutten van de mogelijkheden die de wet juist bewust openlaat.
Overlast daklozen en verwarde personen tegengaan
Lokaal Realisme wil dat de maximale mogelijkheden worden benut om de overlast van daklozen en verwarde personen tegen te gaan. Zowel voor omwonenden als vanuit het belang van de betrokkenen zelf, want zij verkeren in situaties die je ook niemand toewenst.
Vragen
Onder verwijzing naar artikel 34 van het Reglement van Orde stellen wij u vragen over de manier waarop onze gemeente met deze wettelijke mogelijkheden omgaat - en welke ruimte u ziet om óók grensverkennend handelen te stimuleren.
- Bent u bereid om, samen met zorgverleners, te bevorderen dat ook in onze gemeente ‘grensverkennend handelen’ toegepast wordt? Dus het bewust gebruiken van de uiterste wettelijke mogelijkheden om sneller in te grijpen bij gevaar, overlast of escalatie?
- In de rapportage Veiligheidsstrategie 2.0 onderkent u de grote impact van overlast door verwarde personen. Daar is Lokaal Realisme het mee eens. Deelt u ook onze opvatting dat het eveneens in het belang van verwarde personen zélf kan zijn dat er verplichte zorg wordt geboden?
- Welke afspraken bestaan er momenteel met GGZ WNB, huisartsen en wijkteams over het toepassen van verplichte zorg en waar zitten volgens u de grootste knelpunten?
- In hoeverre faciliteert de gemeente een cultuur waarin zorgprofessionals zich gesteund voelen om, nog net binnen de grenzen van wet, stevig en grensverkennend op te treden wanneer de situatie daarom vraagt?
Met vriendelijke groet,
Maarten van ’t Hof
Fractievoorzitter Lokaal Realisme
